Αναπτυγμένο από την European Stroke Organisation και τη Stroke Alliance for Europe, το Stroke Action Plan for Europe θέτει έναν σαφή οδικό χάρτη για τη μείωση του βάρους του εγκεφαλικού επεισοδίου σε ολόκληρη την Ευρώπη έως το 2030.
Βασιζόμενο στην πρόοδο που έχει σημειωθεί από την έναρξη του πρώτου Stroke Action Plan for Europe το 2018, το αναθεωρημένο έγγραφο αναδεικνύει τόσο τα επιτεύγματα όσο και τα επίμονα κενά στη φροντίδα - ιδίως σχετικά με την πρόληψη, την επείγουσα ανταπόκριση, την αποκατάσταση και τη ζωή μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο.
«Το Stroke Action Plan for Europe είναι ένα σήμα αφύπνισης» δήλωσε η Καθηγήτρια Simona Sacco, Πρόεδρος της European Stroke Organisation. «Γνωρίζουμε τι λειτουργεί, και τα έθνη της Ευρώπης διαθέτουν πλέον ένα τεκμηριωμένο σχέδιο για την παροχή υψηλής ποιότητας φροντίδας για το εγκεφαλικό επεισόδιο. Χωρίς όμως την πολιτική βούληση και τις επενδύσεις για την εφαρμογή εθνικών στρατηγικών για το εγκεφαλικό επεισόδιο, πάρα πολλοί άνθρωποι θα συνεχίσουν να βιώνουν αποφεύξιμους θανάτους και αναπηρία που αλλάζει τη ζωή τους.»
Το Stroke Action Plan for Europe στηρίζεται στα πιο πρόσφατα ευρήματα του Stroke Services Tracker 2023, ο οποίος συγκεντρώνει δεδομένα από 47 χώρες. Ενώ ορισμένες χώρες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο από το 2018 - συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του αριθμού των εθνικών σχεδίων για το εγκεφαλικό επεισόδιο - τα δεδομένα αποκαλύπτουν επίσης έντονες ανισότητες, για παράδειγμα στην πρόσβαση σε οξείες θεραπείες όπως η θρομβεκτομή, καθώς και στη μακροχρόνια υποστήριξη των επιζώντων.
- Μόνο επτά χώρες κατάφεραν να επιτύχουν τον συνιστώμενο χρόνο "door-to-groin" - τον χρόνο από την άφιξη στο νοσοκομείο έως την έναρξη της θρομβεκτομής - των 60 λεπτών ή λιγότερο. Σε 12 χώρες, η καθυστέρηση αυτή ξεπερνούσε τα 90 λεπτά, μειώνοντας τις πιθανότητες καλής ανάρρωσης.
- Μόνο 13 χώρες αναφέρουν ότι διαθέτουν ειδικό πρόγραμμα για τη ζωή μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ η δομημένη παρακολούθηση παραμένει σπάνια, παρά τα σαφή στοιχεία για τη σημασία της για την ανάρρωση και την ποιότητα ζωής.
«Το εγκεφαλικό επεισόδιο δεν είναι μόνο ιατρικό επείγον περιστατικό, είναι μια δια βίου κατάσταση που απαιτεί συντονισμένη ανταπόκριση», δήλωσε η Καθηγήτρια Hariklia Proios, Πρόεδρος της Stroke Alliance for Europe. «Το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο και σημαντικός παράγοντας επίκτητης μακροχρόνιας αναπηρίας. Το Stroke Action Plan for Europe δίνει στις κυβερνήσεις και τα συστήματα υγείας μια σαφή πορεία για τη βελτίωση των εκβάσεων. Η δράση για το εγκεφαλικό επεισόδιο πρέπει να ξεκινήσει τώρα.»
Το Stroke Action Plan for Europe καθορίζει σαφείς στόχους σε επτά τομείς: πρωτογενή πρόληψη, οργάνωση υπηρεσιών για το εγκεφαλικό επεισόδιο, διαχείριση οξέος εγκεφαλικού επεισοδίου, δευτερογενή πρόληψη, αποκατάσταση, αξιολόγηση εκβάσεων και ζωή μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο. Παρέχει επίσης μετρήσιμα σημεία αναφοράς που οι χώρες μπορούν να χρησιμοποιήσουν για την παρακολούθηση της προόδου.
«Ένα εγκεφαλικό επεισόδιο αλλάζει τη ζωή σου ακαριαία. Αυτό που συμβαίνει στη συνέχεια εξαρτάται από τα συστήματα που έχουν χτιστεί γύρω μας σε επίπεδο κοινότητας και χώρας. Το Stroke Action Plan for Europe είναι ένα κρίσιμο βήμα προς τη διασφάλιση ότι οι επιζώντες σε όλη την Ευρώπη λαμβάνουν τη φροντίδα και την αξιοπρέπεια που τους αξίζει», λέει η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Melinda B. Roaldsen, ιατρός και ερευνήτρια εγκεφαλικού επεισοδίου με προσωπική βιωμένη εμπειρία.
Οι SAFE και ESO καλούν τους εθνικούς φορείς χάραξης πολιτικής να συνεργαστούν με άτομα με βιωμένη εμπειρία, επαγγελματίες υγείας και οργανώσεις υποστήριξης για το εγκεφαλικό επεισόδιο, προκειμένου να εφαρμόσουν το SAP-E και να διασφαλίσουν δίκαιη φροντίδα για όλους.
Το Stroke Action Plan for Europe (SAP-E), που ξεκίνησε το 2018, παρέχει ένα στρατηγικό σχέδιο για τη βελτίωση της πρόληψης, της φροντίδας και της υποστήριξης της ζωής μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο έως το 2030. Επιπλέον, το Σχέδιο υποστηρίζει άμεσα τους στόχους του πρόσφατα δημοσιευμένου EU Cardiovascular Health Plan, το οποίο ζητά ισχυρότερη πρόληψη, πρωιμότερη παρέμβαση και πιο συντονισμένη δράση σε ό,τι αφορά την καρδιαγγειακή νόσο, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλικού επεισοδίου.
Το Stroke Service Tracker (SST) αναπτύχθηκε ως εργαλείο παρακολούθησης για την αξιολόγηση της προόδου της Ευρώπης σε σχέση με τους στόχους του SAP-E, παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες στους εθνικούς ενδιαφερόμενους φορείς για την προώθηση βελτιώσεων.
Όπως αναφέρεται στην πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ του 2025 «The State of Cardiovascular Health in the European Union», το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο μετά την ισχαιμική καρδιοπάθεια και σημαντικός παράγοντας επίκτητης μακροχρόνιας αναπηρίας.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει πάνω από 1,1 εκατομμύριο εγκεφαλικά επεισόδια ετησίως, προκαλώντας σχεδόν 460.000 θανάτους. Σχεδόν 10 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του εγκεφαλικού επεισοδίου. Το οικονομικό βάρος είναι τεράστιο - σε μια περίοδο 20 ετών έως το 2040, το κόστος προβλέπεται να αυξηθεί από 60 δισεκατομμύρια € σε 86 δισεκατομμύρια € έως το 2040 χωρίς επείγουσα μεταρρύθμιση.
Το SST παραμένει ένα ζωτικό εργαλείο για τη χαρτογράφηση της προόδου και την ανάδειξη περιοχών όπου οι χώρες υστερούν. Αποτελεί μια έκκληση για δράση, καινοτομία και επένδυση, ώστε κάθε επιζών εγκεφαλικού επεισοδίου στην Ευρώπη να έχει πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας, έγκαιρη και δίκαιη φροντίδα - ανεξάρτητα από το πού ζει
