Για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη παγκόσμια πρόκληση υγείας της παχυσαρκίας, η οποία επηρεάζει πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εξέδωσε την πρώτη του κατευθυντήρια οδηγία για τη χρήση θεραπειών GLP-1 (πεπτίδιο-1 όμοιο με τη γλυκαγόνη) για τη θεραπεία της παχυσαρκίας ως χρόνιας, υποτροπιάζουσας νόσου.
Η παχυσαρκία επηρεάζει ανθρώπους σε κάθε χώρα και συνδέθηκε με 3,7 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως το 2024. Χωρίς αποφασιστική δράση, ο αριθμός των ανθρώπων με παχυσαρκία προβλέπεται να διπλασιαστεί έως το 2030.
Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο ΠΟΥ πρόσθεσε τις θεραπείες GLP-1 στον Κατάλογο Βασικών Φαρμάκων για τη διαχείριση του διαβήτη τύπου 2 σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Με τη νέα κατευθυντήρια οδηγία, ο ΠΟΥ εκδίδει υπό όρους συστάσεις για τη χρήση αυτών των θεραπειών προκειμένου να υποστηρίξει τα άτομα που ζουν με παχυσαρκία να ξεπεράσουν αυτή τη σοβαρή πρόκληση υγείας, ως μέρος μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που περιλαμβάνει υγιεινή διατροφή, τακτική σωματική δραστηριότητα και υποστήριξη από επαγγελματίες υγείας.
«Η παχυσαρκία είναι μια σημαντική παγκόσμια πρόκληση υγείας την οποία ο ΠΟΥ δεσμεύεται να αντιμετωπίσει, υποστηρίζοντας χώρες και ανθρώπους σε όλο τον κόσμο ώστε να την ελέγξουν, αποτελεσματικά και δίκαια. Η νέα μας καθοδήγηση αναγνωρίζει ότι η παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος που μπορεί να αντιμετωπιστεί με ολοκληρωμένη και δια βίου φροντίδα», δήλωσε ο Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Ενώ η φαρμακευτική αγωγή από μόνη της δεν θα λύσει αυτήν την παγκόσμια κρίση υγείας, οι θεραπείες GLP-1 μπορούν να βοηθήσουν εκατομμύρια ανθρώπους να ξεπεράσουν την παχυσαρκία και να μειώσουν τις σχετικές βλάβες.»
Η παχυσαρκία είναι μια σύνθετη, χρόνια νόσος και βασικός παράγοντας πρόκλησης μη μεταδοτικών νοσημάτων, όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο διαβήτης τύπου 2 και ορισμένοι τύποι καρκίνου. Συμβάλλει επίσης σε χειρότερα αποτελέσματα σε ασθενείς με λοιμώδη νοσήματα.
Πέρα από τις επιπτώσεις στην υγεία, το παγκόσμιο οικονομικό κόστος της παχυσαρκίας προβλέπεται να φτάσει τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως έως το 2030. Η κατευθυντήρια οδηγία μπορεί να συμβάλει στις προσπάθειες μείωσης του ραγδαία αυξανόμενου κόστους υγείας που σχετίζεται με τη διαχείριση της νόσου και των επιπλοκών της.
Η νέα καθοδήγηση του ΠΟΥ περιλαμβάνει δύο βασικές υπό όρους συστάσεις:
Ενώ οι θεραπείες GLP-1 αντιπροσωπεύουν την πρώτη αποτελεσματική επιλογή θεραπείας για ενήλικες με παχυσαρκία, η κατευθυντήρια οδηγία του ΠΟΥ τονίζει ότι τα φάρμακα από μόνα τους δεν θα λύσουν το πρόβλημα. Η παχυσαρκία δεν είναι μόνο ατομικό ζήτημα αλλά και κοινωνική πρόκληση που απαιτεί διατομεακή δράση. Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας απαιτεί θεμελιώδη επαναπροσανατολισμό των τρεχουσών προσεγγίσεων προς μια ολοκληρωμένη στρατηγική που βασίζεται σε τρεις πυλώνες:
Η κατευθυντήρια οδηγία τονίζει τη σημασία της δίκαιης πρόσβασης στις θεραπείες GLP-1 και της προετοιμασίας των συστημάτων υγείας για τη χρήση αυτών των φαρμάκων. Χωρίς σκόπιμες πολιτικές, η πρόσβαση σε αυτές τις θεραπείες θα μπορούσε να επιδεινώσει τις υπάρχουσες ανισότητες υγείας. Ο ΠΟΥ ζητά επείγουσα δράση σχετικά με την παραγωγή, την οικονομική προσιτότητα και την ετοιμότητα των συστημάτων για την κάλυψη των παγκόσμιων αναγκών.
Ακόμη και με ταχεία επέκταση της παραγωγής, οι θεραπείες GLP-1 προβλέπεται να φτάσουν σε λιγότερο από το 10% εκείνων που θα μπορούσαν να ωφεληθούν έως το 2030. Η κατευθυντήρια οδηγία καλεί την παγκόσμια κοινότητα να εξετάσει στρατηγικές για την επέκταση της πρόσβασης, όπως συγκεντρωτικές προμήθειες, διαβαθμισμένη τιμολόγηση και εθελοντική αδειοδότηση, μεταξύ άλλων.
Ο ΠΟΥ ανέπτυξε την κατευθυντήρια οδηγία ανταποκρινόμενος σε αιτήματα των κρατών μελών του που επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που θέτει η παχυσαρκία. Η διαδικασία ανάπτυξης της κατευθυντήριας οδηγίας περιελάμβανε εκτενή ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων και διαβούλευση με ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων ατόμων με βιωμένη εμπειρία. Αυτή η κατευθυντήρια οδηγία αποτελεί βασικό παραδοτέο στο πλαίσιο του σχεδίου επιτάχυνσης του ΠΟΥ για την ανάσχεση της παχυσαρκίας και θα ενημερώνεται τακτικά καθώς προκύπτουν νέα στοιχεία.
Κατά τη διάρκεια του 2026, ο ΠΟΥ θα συνεργαστεί στενά με τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη για να ενθαρρύνει την ανάπτυξη ενός διαφανούς και δίκαιου πλαισίου ιεράρχησης προτεραιοτήτων, ώστε να διασφαλιστεί ότι όσοι έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη θα εξυπηρετηθούν πρώτοι.
Ο ΠΟΥ ορίζει την παχυσαρκία ως Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) 30 ή υψηλότερο σε ενήλικες. Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 είναι μια κατηγορία φαρμάκων που βοηθούν στη μείωση του σακχάρου στο αίμα, υποστηρίζουν την απώλεια βάρους, μειώνουν τον κίνδυνο καρδιακών και νεφρικών επιπλοκών, και μπορούν ακόμη και να μειώσουν τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Αυτή η κατευθυντήρια οδηγία παρέχει συστάσεις ειδικά για τρεις δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στη μακροχρόνια θεραπεία της παχυσαρκίας σε ενήλικες: λιραγλουτίδη, σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη.
Η παγκόσμια ζήτηση για θεραπείες GLP-1 έχει τροφοδοτήσει την εξάπλωση παραποιημένων και υποδεέστερων προϊόντων, απειλώντας την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη των ασθενών. Η διασφάλιση της ποιότητας απαιτεί ρυθμιζόμενη διανομή και συνταγογράφηση από ειδικευμένους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης, ισχυρή εποπτεία, εκπαίδευση ασθενών και παγκόσμια συνεργασία για την προστασία της δημόσιας υγείας.
