ΧΠΝ; Νέες κατευθυντήριες οδηγίες της ESC: Κάθε ασθενής με καρδιακή νόσο πρέπει πλέον να εξετάζεται για νεφρική νόσο
Για πρώτη φορά, η European Society of Cardiology (ESC) έχει εκδώσει εξειδικευμένες κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση της επικάλυψης μεταξύ καρδιαγγειακής νόσου (ΚΑΝ) και χρόνιας νεφρικής νόσου (ΧΝΝ). Οι κατευθυντήριες οδηγίες, που αναπτύχθηκαν κοινά με την European Renal Association, κυκλοφόρησαν πριν από το Συνέδριο της ESC 2026 και σηματοδοτούν μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι γενικοί ιατροί και οι καρδιολόγοι θα πρέπει να προσεγγίζουν τους ασθενείς υψηλού κινδύνου.
Γιατί αυτό έχει σημασία για την πρωτοβάθμια φροντίδα
Η χρόνια νεφρική νόσος επηρεάζει περίπου 100 εκατομμύρια άτομα σε όλη την Ευρώπη, και κάθε ένας από αυτούς φέρει αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου ως συνέπεια της μειωμένης νεφρικής λειτουργίας. Η σχέση είναι αμφίδρομη: η νεφρική νόσος επιταχύνει την καρδιακή νόσο, και η καρδιακή νόσος επιταχύνει τη νεφρική υποβάθμιση, ωθώντας συχνά τους ασθενείς προς σοβαρά καρδιαγγειακά γεγονότα ή αιμοκάθαρση πολύ νωρίτερα στη ζωή από ό,τι αναμενόταν.
Η ενθαρρυντική είδηση, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Ομάδας Εργασίας Αναπληρωτή Καθηγητή Kevin Damman (University Medical Centre Groningen), είναι ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στη θεραπεία επιτρέπουν πλέον τη σημαντική μείωση αυτού του συνδυασμένου κινδύνου με σχετικά απλές παρεμβάσεις.
Η βασική σύσταση: έλεγχος όλων των ασθενών με καρδιαγγειακή νόσο για χρόνια νεφρική νόσο
Η κεντρική αλλαγή είναι απλή: όλοι οι ασθενείς με διάγνωση καρδιαγγειακής νόσου πρέπει πλέον να υποβάλλονται σε έλεγχο για χρόνια νεφρική νόσο, χρησιμοποιώντας δύο απλές, ευρέως διαθέσιμες εξετάσεις:
- Εξέταση αίματος – εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης (eGFR), υπολογιζόμενος από την κρεατινίνη
- Εξέταση ούρων – λόγος αλβουμίνης-κρεατινίνης στα ούρα (UACR)
Ο Πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας Καθηγητής William Herrington (University of Oxford) σημείωσε ότι πολλοί ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο βρίσκονται ήδη υπό καρδιολογική παρακολούθηση, επομένως η ευρύτερη χρήση αυτών των εξετάσεων στα καρδιολογικά τμήματα είναι μια πρακτική μέθοδος για τον έγκαιρο εντοπισμό περισσότερων ασθενών υψηλού κινδύνου και την έγκαιρη έναρξη της κατάλληλης θεραπείας.
Το πλαίσιο STAMP για τη χρόνια νεφρική νόσο
Οι κατευθυντήριες οδηγίες εισάγουν ένα πενταβήμα πλαίσιο για να βοηθήσουν τους κλινικούς ιατρούς να δομήσουν την προσέγγισή τους:
Προτεραιότητες θεραπείας
Επισημαίνεται ότι η έγκαιρη έναρξη των παρακάτω είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για την επιβράδυνση της εξέλιξης της χρόνιας νεφρικής νόσου, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο:
- Αναστολείς του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης (RAS)
- Αναστολείς SGLT2
- Θεραπεία με στατίνες
Οι κατευθυντήριες οδηγίες επισημαίνουν επίσης συγκεκριμένες προσαρμογές φαρμακευτικής αγωγής που απαιτούνται για τη διαχείριση της καρδιαγγειακής νόσου σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική λειτουργία, καθώς η τυπική δοσολογία μπορεί να μην είναι κατάλληλη όταν η κάθαρση είναι μειωμένη.
Μια προσέγγιση βασισμένη στην ομαδική εργασία
Επειδή η επικάλυψη καρδιαγγειακής νόσου και χρόνιας νεφρικής νόσου είναι κλινικά πολύπλοκη, οι κατευθυντήριες οδηγίες τονίζουν την στενή συνεργασία μεταξύ καρδιολόγων, νεφρολόγων και πρωτοβάθμιας φροντίδας — καθώς και την πραγματική εμπλοκή των ασθενών και των οικογενειών τους στη λήψη κοινών αποφάσεων. Έχει επίσης δημοσιευτεί μια έκδοση των κατευθυντήριων οδηγιών προσαρμοσμένη για τους ασθενείς, προς υποστήριξη αυτού του σκοπού.
Το συμπέρασμα για τους παθολόγους γενικής πρακτικής
Αυτό αποτελεί κάλεσμα για τη μείωση του κατωφλίου για τις εξετάσεις νεφρικής λειτουργίας σε οποιοδήποτε άτομο με επιβεβαιωμένη ή υποψία καρδιαγγειακής νόσου. Δύο απλές, χαμηλού κόστους εξετάσεις — eGFR και UACR — μπορούν να εντοπίσουν ασθενείς που θα επωφεληθούν περισσότερο από την έγκαιρη, στοχευμένη θεραπεία, αποτρέποντας πιθανώς χρόνια επιταχυμένη υποβάθμιση τόσο της καρδιακής όσο και της νεφρικής λειτουργίας.
