Cukrzyca a ryzyko sercowo-naczyniowe
EPCCS 2019 Prof. Hobbs wprowadził do prezentacji prof. Khuntiego, pokazując, w jaki sposób cukrzyca wiąże się z ryzykiem CVD, po czym prof. Khunti przedstawił, jak to ryzyko można najlepiej zmniejszyć za pomocą leczenia.
Prof. Richard Hobbs wygłosił wprowadzenie do prezentacji prof. Kamlesha Khuntiego, przedstawiając dowody na to, że cukrzyca wiąże się z ryzykiem CVD. Kilka badań wskazało, że cukrzyca podwaja ryzyko choroby naczyniowej, a ten wzrost ryzyka nie jest w pełni wyjaśniony przez konwencjonalne czynniki ryzyka CV. Wyższe ryzyko związane z cukrzycą nie pojawia się natychmiast: czas trwania choroby ma znaczenie dla ryzyka, zwłaszcza jeśli stan ten jest źle leczony. Po 10 latach choroby na cukrzycę ryzyko zdarzeń CV jest w przybliżeniu równoważne ryzyku u osób z rozpoznaną chorobą wieńcową. Prowadzi to do krótszej oczekiwanej długości życia; średnio 50-letnia osoba z cukrzycą, bez choroby naczyniowej w wywiadzie, umrze około 6 lat wcześniej niż jej odpowiednik bez cukrzycy. Zmniejszanie konwencjonalnych czynników ryzyka jest skuteczne w ograniczaniu całkowitego ryzyka u pacjentów z cukrzycą; osoby z cukrzycą odnoszą korzyści z obniżania ciśnienia tętniczego i leczenia statynami w takim samym stopniu jak osoby bez cukrzycy. Ponadto badanie Steno-2 wykazało, że intensywna wieloczynnikowa kontrola czynników ryzyka CV zmniejsza ryzyko CV u pacjentów z T2DM i mikroalbuminurią. Warto zatem podejmować wysiłki, aby aktywnie zmniejszać czynniki ryzyka u pacjentów z cukrzycą. Potrzebnych jest jednak więcej strategii zapobiegania cukrzycy, na przykład poprzez zmniejszanie otyłości. Można również poprawić wczesne rozpoznawanie, być może dzięki badaniom przesiewowym.
Prof. Kamlesh Khunti następnie omówił, jak można postępować z ryzykiem CV związanym z cukrzycą. Wszystkie wytyczne podkreślają znaczenie podejścia wieloczynnikowego w zmniejszaniu ryzyka CV poprzez uwzględnienie wszystkich modyfikowalnych czynników ryzyka: modyfikacji stylu życia, kontroli glikemii, postępowania w dyslipidemii, hamowania płytek krwi, kontroli ciśnienia tętniczego oraz ewentualnie leczenia przeciwzapalnego. Wspominając o interwencji dotyczącej stylu życia, zauważył, że choć badanie LOOK AHEAD przerwano z powodu bezskuteczności, obecnie istnieją dobre dowody z badania DaQing, że 6-letni program interwencji dotyczącej stylu życia zmniejszył śmiertelność CV i śmiertelność z jakiejkolwiek przyczyny oraz zapadalność na cukrzycę u Chińczyków z nieprawidłową tolerancją glukozy. Należy zauważyć, że korzyści CV obserwuje się dopiero po około 10 latach. Przedstawił dowody z badań dotyczące korzystnych skutków obniżania LDL-c i obniżania skurczowego ciśnienia tętniczego. Badanie ASCEND sugerowało, że nie należy podawać kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce pierwotnej pacjentom z cukrzycą, ponieważ korzyści CV są przeważone przez dodatkowe duże krwawienia. W metaanalizie tradycyjnych badań nad leczeniem obniżającym stężenie glukozy zaobserwowano umiarkowane zmniejszenie liczby niezakończonych zgonem zawałów mięśnia sercowego i przypadków choroby wieńcowej, ale dopiero po około 20 latach. Nie zaobserwowano korzyści w zakresie udarów ani śmiertelności z jakiejkolwiek przyczyny. U pacjentów z niewydolnością serca (HF) kontrola stężenia glukozy we krwi wiązała się nawet z wyższym wskaźnikiem śmiertelności (w badaniu ACCORD). Ostatnie badania dotyczące wyników CV z nowymi lekami przeciwcukrzycowymi pokazały inny obraz. Badania te zaprojektowano w celu oceny bezpieczeństwa leków. Pierwszą klasą są inhibitory DPP-4: nie wyrządziły one szkody pacjentom z cukrzycą wysokiego ryzyka ani nie wykazały korzyści CV (SAVOR-TIMI 53 - saksagliptyna, EXAMINE - alogliptyna, TECOS - sitagliptyna i CARMELINA - linagliptyna). W różnych badaniach obserwowano zróżnicowane wyniki dla punktu końcowego hospitalizacji z powodu HF: wyższy wskaźnik zaobserwowano w badaniu SAVOR-TIMI 53, podczas gdy w pozostałych badaniach z inhibitorami DPP-4 nie zaobserwowano istotnych skutków. Kolejną nową klasą są agoniści receptora GLP-1 (GLP-1RA). Populacje włączone do badań dotyczących wyników CV były różne, podobnie jak konkretne punkty końcowe. W badaniach ELIXA (liksysenatyd) i EXSCEL (eksenatyd) nie zaobserwowano istotnego zmniejszenia 4- ani 3-punktowego MACE, podczas gdy odpowiednie GLP-1RA w badaniach LEADER (liraglutyd), SUSTAIN-6 (semaglutyd) i HARMONY (albiglutyd) wykazały przewagę nad placebo w zmniejszaniu pierwszorzędowego złożonego punktu końcowego CV. Inhibitory SGLT2 wzbudziły w tej dziedzinie jeszcze większe poruszenie niż GLP-1RA, ponieważ wszyscy trzej przedstawiciele tej klasy (EMPA-REG OUTCOME: empagliflozyna, CANVAS: kanagliflozyna, DECLARE: dapagliflozyna) wykazali zmniejszenie pierwszorzędowego punktu końcowego. Badanie DECLARE różniło się od pozostałych dwóch tym, że włączono do niego dużą część (59,4%) pacjentów z T2DM bez rozpoznanej CVD (w porównaniu z <1% w EMPA-REG OUTCOME i 34,4% w CANVAS). Rozdzielenie się krzywych zgonu CV i hospitalizacji z powodu HF następowało po około roku stosowania inhibitorów SGLT2, podczas gdy krzywe MACE rozdzielają się zawsze później. W całej populacji badania DECLARE MACE nie uległo istotnemu zmniejszeniu. Metaanaliza łącząca dane z trzech badań wyników z inhibitorami SGLT2 wykazała, że ryzyko miażdżycowej choroby CV było istotnie zmniejszone u pacjentów z T2DM z rozpoznaną miażdżycową chorobą CV, ale nie u osób z samymi licznymi czynnikami ryzyka, bez choroby miażdżycowej. Hospitalizacja z powodu HF była zmniejszona we wszystkich badaniach oraz w danych połączonych u osób z eGFR<90 ml/min per m². To samo dotyczyło MACE. Dane te są istotne dla pacjentów z T2DM, ponieważ zaburzenia czynności nerek są częste. Choroba nerek zwiększa ryzyko śmiertelności w T2DM. Metaanaliza badań z inhibitorami SGLT2 wykazała, że leczenie miało dobry wpływ na wyniki dotyczące nerek zarówno w warunkach profilaktyki pierwotnej, jak i wtórnej oraz we wszystkich kategoriach czynności nerek po stratyfikacji na podstawie eGFR. Khunti poświęcił także nieco czasu na omówienie tego, czego dowody z rzeczywistej praktyki (RWE) mogą nas jeszcze nauczyć na temat stosowania terapii. Podsumował różnice między tym, co mogą nam powiedzieć wyniki randomizowanych badań kontrolowanych (RCT) i dane z rzeczywistej praktyki, następująco: „Czy to może działać?” a „Czy to działa?”. RCT oceniają interwencję w starannie kontrolowanych warunkach i w populacji o wysokim stopniu selekcji. Dane te należy uzupełnić innymi źródłami informacji, aby uzyskać prawdziwy obraz tego, jak interwencja będzie działać w szerszej populacji pacjentów spotykanych w codziennej praktyce. Hierarchia jakości danych uzyskiwanych poza badaniami klinicznymi przedstawia się następująco: na szczycie znajdują się rejestracyjne RCT, a następnie długoterminowe badania fazy 3, pragmatyczne badania randomizowane i badania obserwacyjne. Podczas gdy RCT oceniają skuteczność w idealnych okolicznościach, RWE może informować o skuteczności w zwykłych warunkach praktyki opieki zdrowotnej. Przy porównywaniu wyników w tych warunkach czasem obserwuje się „lukę między skutecznością eksperymentalną a skutecznością w praktyce”: wdrażane interwencje nie zawsze sprawdzają się w praktyce klinicznej tak dobrze jak w badaniach klinicznych. Może to być konsekwencją różnic dotyczących populacji (choroby współistniejące!), różnic biologicznych lub behawioralnych (lekarza lub pacjenta) oraz niepodjęcia działań w związku z drobnymi sygnałami dotyczącymi bezpieczeństwa. W przypadku cukrzycy istotne jest, że osoby z hipoglikemią w ostatnim roku są często wykluczane z badań nad cukrzycą. Ogólnie pacjenci z wielochorobowością zazwyczaj nie są włączani do badań. Khunti porównał dostępne dowody z RCT dotyczące hamowania SGLT2 z RWE. Wykazał, że w rzeczywistej praktyce obserwowano spójne wyniki u pacjentów z rozpoznaną CVD i bez niej, czego nie obserwowano w badaniach. Może to być konsekwencją tego, że w rzeczywistej praktyce ma się do czynienia z populacją w gorszym stanie zdrowia. Oprócz omówienia zaleceń terapeutycznych w schemacie blokowym w niedawnym stanowisku konsensusowym ADA/EASD Khunti poruszył także temat profilaktyki czwartorzędowej. Odnosi się ona do zaprzestania leczenia, gdy jest to potrzebne. Wielu lekarzy nie tylko nie intensyfikuje leczenia, gdy jest to potrzebne, ale także nie deintensyfikuje terapii, gdy jest to właściwe. Wykazano, że opóźniona interwencja ma konsekwencje dla ryzyka CV; pacjenci z HbA1c >7%, u których nie zastosowano intensyfikacji leczenia w ciągu jednego roku, wykazywali wyższe ryzyko zdarzeń CV po 5 latach. Ponadto częste jest słabe przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, co również wiąże się z wyższym ryzykiem CV. Stanowisko konsensusowe ADA/EASD nadal uznaje metforminę za leczenie obniżające stężenie glukozy pierwszego rzutu u większości osób z T2DM ze względu na jej skuteczność, bezpieczeństwo, tolerancję i bogate doświadczenie kliniczne. Choć paradygmaty leczenia ewoluują, metformina prawdopodobnie jeszcze przez jakiś czas pozostanie na tym pierwszym miejscu, ponieważ jest „tania i wesoła”, powiedział Khunti. W każdym razie ważne jest unikanie inercji i zmienności glikemii oraz poprawa przestrzegania zaleceń terapeutycznych. Zakończył, przedstawiając ERICAS_RWE_Resource (https://http://www.ericas.org/), stronę, na której co dwa tygodnie publikowane są przeglądy obserwacyjnych badań z rzeczywistej praktyki w medycynie kardiometabolicznej.
Dołącz do nas
Dołącz do Globalnej Sieci Kardiologicznej Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Członkostwo jest bezpłatne.
Czy chcą Państwo podać więcej informacji o sobie?
Zainteresowania
Wyślemy wiadomość e-mail z linkiem potwierdzającym rejestrację.




